Ηλεκτρονικό τσιγάρο και διακοπή καπνίσματος: Τι δείχνει η νέα ανασκόπηση Cochrane

Τελευταία ενημέρωση: 26 Αυγούστου 2026.

Μπορεί το ηλεκτρονικό τσιγάρο με νικοτίνη να βοηθήσει έναν ενήλικο καπνιστή να διακόψει το κάπνισμα;

Μια νέα ενημέρωση της μεγάλης συστηματικής ανασκόπησης της Cochrane, που δημοσιεύθηκε τον Αύγουστο του 2026, προσθέτει νέα δεδομένα σε ένα ζήτημα που συζητείται έντονα εδώ και χρόνια.

Η ανασκόπηση εξέτασε 80 τυχαιοποιημένες κλινικές δοκιμές με συνολικά 29.861 ενήλικους καπνιστές, ενσωματώνοντας εννέα νέες μελέτες σε σχέση με την προηγούμενη ανάλυση. Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι τα ηλεκτρονικά τσιγάρα που περιέχουν νικοτίνη οδηγούν σε υψηλότερα ποσοστά διακοπής του καπνίσματος σε σχέση με τις κλασικές θεραπείες υποκατάστασης νικοτίνης, όπως τα επιθέματα και οι τσίχλες νικοτίνης.

Τα αποτελέσματα δεν σημαίνουν ότι το άτμισμα είναι ακίνδυνο ούτε ότι ένα ηλεκτρονικό τσιγάρο πρέπει να χρησιμοποιείται από μη καπνιστές. Προσφέρουν, όμως, σημαντικά νέα στοιχεία για τον πιθανό ρόλο του στους ενήλικους καπνιστές που προσπαθούν να σταματήσουν το συμβατικό τσιγάρο.

Τι είναι η Cochrane και γιατί έχει σημασία η συγκεκριμένη ανασκόπηση;

Η Cochrane είναι ένας διεθνής ανεξάρτητος οργανισμός που πραγματοποιεί συστηματικές ανασκοπήσεις της διαθέσιμης επιστημονικής βιβλιογραφίας.

Σε αντίθεση με μία μεμονωμένη μελέτη, μια συστηματική ανασκόπηση συγκεντρώνει και αξιολογεί τα αποτελέσματα πολλών ερευνών με συγκεκριμένα επιστημονικά κριτήρια.

Η συγκεκριμένη ανασκόπηση είναι μάλιστα μια «living systematic review», δηλαδή μια διαρκώς ενημερούμενη συστηματική ανασκόπηση. Οι ερευνητές παρακολουθούν τη νέα βιβλιογραφία και επανεξετάζουν τα συμπεράσματα καθώς δημοσιεύονται νέα δεδομένα.

Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία στην περίπτωση των ηλεκτρονικών τσιγάρων, καθώς η τεχνολογία των συσκευών και ο τρόπος χορήγησης της νικοτίνης έχουν εξελιχθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια.

Τι έδειξε η νέα ανασκόπηση για τη διακοπή του καπνίσματος;

Το σημαντικότερο εύρημα αφορά τη σύγκριση ανάμεσα στα ηλεκτρονικά τσιγάρα με νικοτίνη και στις παραδοσιακές θεραπείες υποκατάστασης νικοτίνης — γνωστές και ως NRT — όπως:

• επιθέματα νικοτίνης,
• τσίχλες νικοτίνης,
• παστίλιες και άλλες μορφές υποκατάστασης.

Οι ερευνητές κατέληξαν ότι υπάρχουν στοιχεία υψηλής βεβαιότητας πως τα ηλεκτρονικά τσιγάρα με νικοτίνη αυξάνουν τα ποσοστά επιτυχούς διακοπής σε σύγκριση με τις θεραπείες υποκατάστασης νικοτίνης.

Σε απόλυτους αριθμούς, η διαφορά αντιστοιχεί περίπου σε 4 επιπλέον ανθρώπους ανά 100 που καταφέρνουν να διακόψουν το κάπνισμα, όταν χρησιμοποιούν ηλεκτρονικό τσιγάρο με νικοτίνη αντί για συμβατική θεραπεία υποκατάστασης νικοτίνης.

Με απλά λόγια, περίπου 6 στους 100 διακόπτουν με υποκατάστατα νικοτίνης, έναντι περίπου 10 στους 100 με ηλεκτρονικό τσιγάρο που περιέχει νικοτίνη.

Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό, επειδή η αξιολόγηση δεν βασίζεται μόνο στο αν κάποιος σταμάτησε για μερικές ημέρες ή εβδομάδες. Ένα από τα βασικά αποτελέσματα που εξετάζει η Cochrane είναι η αποχή από το κάπνισμα για τουλάχιστον έξι μήνες.

Είναι δηλαδή περίπου 60% αποτελεσματικότερο;

Εδώ χρειάζεται μια σημαντική διευκρίνιση.

Η σχετική πιθανότητα επιτυχίας εμφανίζεται περίπου 60% υψηλότερη σε σύγκριση με τη θεραπεία υποκατάστασης νικοτίνης. Σε προηγούμενη πλήρη έκδοση της ίδιας ανασκόπησης, για παράδειγμα, η Cochrane είχε καταγράψει σχετικό κίνδυνο 1,59 για τη διακοπή του καπνίσματος έναντι της NRT.

Αυτό δεν σημαίνει ότι το 60% των χρηστών σταματά το κάπνισμα. Πρόκειται για σχετική διαφορά μεταξύ δύο ομάδων θεραπείας.

Για τον αναγνώστη, επομένως, ο πιο κατανοητός τρόπος παρουσίασης του αποτελέσματος είναι ο απόλυτος αριθμός:

Για κάθε 100 ενήλικους καπνιστές που επιχειρούν να διακόψουν το κάπνισμα, η χρήση ηλεκτρονικού τσιγάρου με νικοτίνη συνδέεται με περίπου τέσσερις επιπλέον επιτυχημένες διακοπές σε σύγκριση με τις κλασικές θεραπείες υποκατάστασης νικοτίνης.

Γιατί μπορεί το ηλεκτρονικό τσιγάρο να βοηθά ορισμένους καπνιστές;

Η νικοτίνη είναι η ουσία που δημιουργεί εξάρτηση, αλλά ένα μεγάλο μέρος της βλάβης που προκαλεί το συμβατικό τσιγάρο σχετίζεται με την καύση του καπνού και τις ουσίες που παράγονται από αυτήν.

Το ηλεκτρονικό τσιγάρο δεν καίει φύλλα καπνού. Θερμαίνει ένα υγρό και δημιουργεί αερόλυμα που εισπνέεται από τον χρήστη.

Η Cochrane επισημαίνει ότι τα ρυθμιζόμενα ηλεκτρονικά τσιγάρα δεν εκθέτουν τους χρήστες στα ίδια επίπεδα των χημικών ουσιών που σχετίζονται με τις ασθένειες που προκαλεί το συμβατικό κάπνισμα.

Παράλληλα, για έναν ήδη εξαρτημένο ενήλικο καπνιστή, ένα ηλεκτρονικό τσιγάρο μπορεί να παρέχει νικοτίνη χωρίς τη διαδικασία καύσης, ενώ διατηρεί ορισμένα από τα συμπεριφορικά χαρακτηριστικά της χρήσης ενός τσιγάρου.

Αυτό αποτελεί μία πιθανή εξήγηση για το γιατί ορισμένοι καπνιστές μπορεί να το βρίσκουν ευκολότερο ως μέσο μετάβασης σε σχέση με άλλες μορφές υποκατάστασης νικοτίνης.

Ηλεκτρονικό τσιγάρο ή τσίχλες και επιθέματα νικοτίνης;

Τα αποτελέσματα της Cochrane δεν σημαίνουν ότι οι θεραπείες υποκατάστασης νικοτίνης δεν λειτουργούν.

Τα επιθέματα, οι τσίχλες και άλλες εγκεκριμένες θεραπείες χρησιμοποιούνται εδώ και χρόνια στη διακοπή του καπνίσματος και μπορούν να βοηθήσουν σημαντικά.

Αυτό που δείχνει η συγκεκριμένη σύγκριση είναι ότι, κατά μέσο όρο, περισσότεροι συμμετέχοντες πέτυχαν μακροχρόνια αποχή από το κάπνισμα χρησιμοποιώντας ηλεκτρονικό τσιγάρο με νικοτίνη σε σχέση με NRT.

Η επιλογή μεθόδου διακοπής, πάντως, δεν είναι ίδια για όλους. Παράγοντες όπως ο βαθμός εξάρτησης από τη νικοτίνη, το ιστορικό προηγούμενων προσπαθειών και η ύπαρξη προβλημάτων υγείας μπορούν να επηρεάσουν την κατάλληλη προσέγγιση για κάθε άνθρωπο.

Τι γνωρίζουμε για τις ανεπιθύμητες ενέργειες;

Η αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας είναι διαφορετικό ζήτημα από την αξιολόγηση της μακροχρόνιας ασφάλειας.

Στις μελέτες που εξέτασε η Cochrane, οι σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες ήταν σχετικά σπάνιες. Επειδή όμως καταγράφηκαν λίγα τέτοια συμβάντα, δεν υπάρχουν ακόμη αρκετά δεδομένα για οριστικά συμπεράσματα σχετικά με όλες τις μακροχρόνιες επιπτώσεις της χρήσης ηλεκτρονικών τσιγάρων.

Μεταξύ των συχνότερα αναφερόμενων μη σοβαρών ανεπιθύμητων ενεργειών στις μελέτες ήταν:

• ερεθισμός στο στόμα ή στον λαιμό,
• πονοκέφαλος,
• βήχας,
• ναυτία.

Η Cochrane αναφέρει ότι αρκετές από αυτές τις ενοχλήσεις παρουσίαζαν τάση μείωσης με την πάροδο του χρόνου.

Είναι το ηλεκτρονικό τσιγάρο ακίνδυνο;

Όχι.

Το γεγονός ότι ένα προϊόν μπορεί να βοηθά ορισμένους ενήλικους καπνιστές να σταματήσουν το συμβατικό τσιγάρο δεν σημαίνει ότι είναι χωρίς κίνδυνο.

Ιδιαίτερα σημαντικό είναι επίσης ότι οι μελέτες της Cochrane αφορούν ρυθμιζόμενα προϊόντα ηλεκτρονικού τσιγάρου. Τα αποτελέσματα δεν μπορούν να μεταφερθούν αυτόματα σε μη ελεγχόμενα ή παράνομα προϊόντα, ούτε σε προϊόντα που περιέχουν διαφορετικές δραστικές ουσίες.

Το επιστημονικά σωστό συμπέρασμα, επομένως, δεν είναι ότι «το άτμισμα είναι ασφαλές».

Το συμπέρασμα είναι ότι, για ενήλικους ανθρώπους που ήδη καπνίζουν, υπάρχουν πλέον στοιχεία υψηλής βεβαιότητας ότι τα ηλεκτρονικά τσιγάρα με νικοτίνη μπορούν να αυξήσουν τις πιθανότητες διακοπής του συμβατικού καπνίσματος σε σύγκριση με ορισμένες καθιερωμένες μεθόδους υποκατάστασης νικοτίνης.

Τι ισχύει για κάποιον που δεν καπνίζει;

Τα αποτελέσματα αυτών των ερευνών δεν αποτελούν λόγο για έναν μη καπνιστή να ξεκινήσει τη χρήση ηλεκτρονικού τσιγάρου.

Οι μελέτες αφορούν ανθρώπους που ήδη καπνίζουν και εξετάζουν το ηλεκτρονικό τσιγάρο στο πλαίσιο της προσπάθειας διακοπής του καπνίσματος.

Η νικοτίνη είναι εθιστική ουσία και τα ηλεκτρονικά τσιγάρα δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται ως προϊόντα χωρίς κίνδυνο.

Για ανηλίκους και μη καπνιστές, η έναρξη χρήσης προϊόντων νικοτίνης δεν αποτελεί μέθοδο πρόληψης ή βελτίωσης της υγείας.

Τι σημαίνουν τελικά τα νέα δεδομένα;

Η επιστημονική συζήτηση γύρω από το ηλεκτρονικό τσιγάρο συχνά παρουσιάζεται με δύο απόλυτους τρόπους: είτε ως κάτι εντελώς ακίνδυνο είτε ως κάτι που δεν μπορεί να έχει κανέναν ρόλο στη διακοπή του καπνίσματος.

Τα δεδομένα της Cochrane δείχνουν μια πιο σύνθετη εικόνα.

Η ενημερωμένη ανάλυση 80 τυχαιοποιημένων κλινικών δοκιμών και 29.861 συμμετεχόντων ενισχύει τα στοιχεία ότι τα ηλεκτρονικά τσιγάρα με νικοτίνη μπορούν να βοηθήσουν περισσότερους ενήλικους καπνιστές να διακόψουν το κάπνισμα σε σύγκριση με κλασικές θεραπείες υποκατάστασης νικοτίνης.

Ταυτόχρονα, παραμένει αναγκαία η συνέχιση της έρευνας, ιδιαίτερα όσον αφορά τις μακροχρόνιες επιπτώσεις, τις νεότερες συσκευές και τις διαφορετικές μορφές παροχής νικοτίνης.

Η σημαντικότερη διάκριση είναι επομένως η εξής:

Άλλο η αξιολόγηση του ηλεκτρονικού τσιγάρου ως εργαλείου για έναν ήδη ενήλικο καπνιστή που θέλει να σταματήσει το κάπνισμα και άλλο η χρήση του από κάποιον που δεν καπνίζει.

Για το ευρύτερο επιστημονικό πλαίσιο, διαβάστε και το πρόσφατο άρθρο του Let’s Vape News: JAMA 2026: Νέες συστάσεις για ηλεκτρονικό τσιγάρο και διακοπή καπνίσματος.

Πηγές

• Cochrane Library — Electronic cigarettes for smoking cessation, ενημέρωση 2026
• Science Media Centre — Updated Cochrane review on vaping for quitting smoking, 26 Αυγούστου 2026
• ΣΚΑΪ Υγεία — δημοσίευμα για τη νέα ενημέρωση της ανασκόπησης

Το παρόν άρθρο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αποτελεί ιατρική συμβουλή ή εξατομικευμένη σύσταση θεραπείας. Όποιος επιθυμεί να διακόψει το κάπνισμα μπορεί να συζητήσει τις διαθέσιμες επιλογές με κατάλληλο επαγγελματία υγείας.